از کشف مادۀ وراثتی چه می دانید؟

داستان پیدایش آن چه امروزه به عنوان علم ژِن شناسیِ (Genetics) جدید شناخته می شود با کارهای کشیش معروف اُتریشی یوهان گِرگور مِندل (Mendel) و نخود فرنگی های او عَجین شده است (1866 م). داستانی که با جدا کردن مادۀ غنی از گوگرد نوکلِئین (Nuclein) از هستۀ سلول گلبول سفیدِ خون توسط فِردریش میچر (Miescher) در سال 1869 میلادی پیوند می خورد.

به نظر می رسید رفتار نوکلِئین (Nuclein) در زمان تقسیم سلول قوانین وراثت را آن گونه که مِندل (Mendel) می گوید توجیه می کند. با این حال هنوز زمان زیادی لازم بود تا دو دانشمند به نام های واتسون (Watson) و کریک (Crick) با تابانیدن اشعۀ ایکس (X-ray) ساختمان مخزن ذخیرۀ اطّلاعات وراثتی ما موسوم به ملکول دِزوکسی ریبونوکلوئید اسید (DNA) را کشف و جایزۀ نوبل (Nobel) در فیزیولوژی و پزشکی را در سال 1965 میلادی از آنِ خود کنند (1953 م).

سرانجام در سال 2001 میلادی پس از سال ها فراز و نشیب یکی از سفرهای جالب توجّه انسان به مقصد رسید. این بار صحبت نه از یک سفر بین سیاره ای و یا سفر به دور دنیا در 80 روز که صحبت از سفری به اَعماق مادۀ وراثتی انسان بود.

در این زمان اوّلین پیش نویس مادۀ ژِنتیکی انسان شامل تَوالی بیش از سه میلیارد جفت باز آلی موجود در ساختمان ملکول دِزوکسی ریبونوکلوئید اسید (DNA) منتشر و کمی بعد پروژۀ بین المللی ژِنوم (Genome) که با هدف شناسایی ژِن ها (Genes) و نقشه برداری کامل ژِنتیک انسان پایه گذاری شده بود در سال 2003 میلادی به اتمام رسید.

امروزه مشخّص شده است که وراثت و مادۀ وراثتی در انسان چیزی بسیار فراتر از تَوالی بازهای آلی سازندۀ ملکول دِزوکسی ریبونوکلوئید اسید (DNA) و یا بخش های بسیار کوچکی از این ملکول موسم به ژِن ها (Genes) است.