ویتامین دی (Vitamin D) چیست؟

ویتامین دی (Vitamin D) یک ویتامینِ محلول در چربی است که به تمامی اَشکال آن کَلسیفِرول (Calciferol) اطلاق می شود. این ویتامین از نظر ساختمان شیمیایی نوعی اِسترول (Sterol) محسوب می شود. عمده ترین اِسترول (Sterol) در بافت جانوران کُلسترول (Cholesterol) است.

البتّه گیاهان هم اِسترول (Sterol) می سازند ولی اِسترولِ (Sterol) آنها پس از ورود به سلول های دستگاه گوارش انسان به طور فعّال دوباره به فضای درونِ روده پَس زده می شود. در طی فرآیند اخیر مقداری کُلسترول نیز به بیرون انتقال می یابد.

بر همین اساس گروهی مصرف اِسترول های (Sterols) گیاهی در همراهی با داروهای کاهندۀ کُلسترول (Cholesterol) را تبلیغ نموده و به صورت داروهای بدون نیاز به نسخه به فروش می رسانند. البتّه در این باره شواهد کافی به دست نیامده است.

کُلسترول (Cholesterol) مادۀ پیش ساز برای ساخت ویتامین دی (Vitamin D) در بدن ما است. فعّال ترین اَشکال ویتامین دی (Vitamin D) از نظر زیستی ویتامین D3 (Cholecalciferol) و ویتامین D2 (Ergocalciferol) نام دارند.

ویتامین D3 تحت اثر تابش نور فرابنفش نوع B در لایه های پوست و ویتامین D2 در اثر همین اشعه در گیاهان تولید می شود. بنابراین ویتامین D3 در بافت های جانوری و ویتامین D2 در منابع گیاهی به خصوص روغن های گیاهی قابل شناسایی است. با این همه ویتامین دی (Vitamin D) به طور طبیعی و به میزان قابل توجّه در تعداد محدودی از غذاها وجود داشته و معمولاً ترکیباتی مانند شیر از این جهت غنی سازی می شوند.

ماهی های آزاد (Salmon)، ساردین (Sardines) و تُن (tuna) و تخم ماکیان در بین خوراکی ها مقادیر قابل قبولی از این ویتامین را دارا هستند. مکمل های ویتامین دی (Vitamin D) در موارد تماس ناچیز با تابش آفتاب، عدم کفایت دریافت این ویتامین از منابع خوراکی و یا کمبود آن در بدن ممکن است استفاده شوند.