1400 سال سیطره بر دنیای طب! (2)

جالینوس (Galen) به وضوح اخلاط (Humors) را به چهار عُنصر هوا (گاز)، آب (مایع)، زمین (خاک) و آتش (اشتعال و تغییر) ارتباط داد.

در اندیشۀ او خون (Blood) متناظر با هوا، صفرای زرد (Yellow Bile) متناظر با آتش، صفرای سیاه (Black bile) متناظر با زمین و بلغم (Phlegm) متناظر با آب بود.

به اعتقاد جالینوس (Galen) صورت هایی از این عناصر به طور اولیه و ثانویه به دما و رطوبت نیز مرتبط بود. هوا اوّل مرطوب و بعد گرم، آتش گرم و خشک، زمین خشک و سرد، و آب سرد و مرطوب بود. در نظر جالینوس (Galen) عدم تعادل یا امتزاجِ نامناسب این صورت ها موجب بیماری می شد.

جالینوس (Galen) بین اخلاط (Humors) و رفتار، صفات و انواع شخصیّت که پیش از این از سوی اَرسطو (Aristotle) ابراز شده بود نیز پیوند داده است.

جالینوس (Galen) عقیده داشت مازاد یک خلطِ (Humor) مشخّص موجب تولید دما یا مزاج (Temperament) خاصّ در هر فرد می شود.

بنابر این مزاج خونی یا دموی (Sanguine) فردی فعّال، خلّاق، اجتماعی و شاید عجول و ناشکیبا است.

مزاج صفراوی زرد یا سودایی (Choleric) فردی تحریک پذیر، احساساتی و در زمان پرخاشگری سلطه جو است.

مزاج صفراوی سیاه یا مالیخولیایی (Melancholic) آرام، محزون و به هنگام غم درون گرا است.

مزاج بلغمی (Phlegmatic) نیز فردی بی سر و صدا، خونسرد، مهربان و بی حال است.