کبد چربِ غیر وابسته به مصرف اَلکل (NAFLD) یک نگرانی فراگیرِ سلامت!

از سال ها پیش بیماریِ کبد ناشی از مصرف اَلکل (Alcoholic Liver Disease) و ابتدایی ترین مرحلۀ آن یعنی کبد چرب به عنوان عارضۀ اصلیِ مصرف اَلکل شناخته شده بود. محققین برآورد می کنند در کشورهای غربی بیش از شصت (60) درصد از بیماری های مزمن کبد ناشی از مصرف مداوم و یا بیش از حد اَلکل باشد. از سوی دیگر نیمی از مرگ های مرتبط با بیماری های کبد و نیمی از مرگ های مرتبط با بیماری سیروز کبدی (Cirrhosis of the liver) یا همان آخرین مرحلۀ تخریب مزمن کبد در ارتباط با مصرف اَلکل روی می دهد (NIH, 2016).

در این تصویر بیمار مبتلا به سیروزِ اَلکلی کبد (Alcoholic cirrhosis) و برخی از تظاهرات بالینی آن شامل تجمع مایع در فضای داخلی شکم نشان داده شده است.

با این حال در سال های اخیر مشاهده شد که مشابه همان تغییرات البته با درجات کمتری از آسیب در کبد افرادی که تاکنون مصرف اَلکل نداشته اند نیز قابل مشاهده است (Ludwig et al., 1980).

ابتلاء به بیماری کبد چربِ غیر وابسته به مصرف اَلکل (Non-alcoholic fatty liver disease) به یکی از نگرانی های فراگیرِ سلامت در جامعه تبدیل شده است. در طی دهه های اخیر شیوع این بیماری در جهان حتّی در میان کودکان و نوجوانان نیز رشد فزآینده ای داشته است (Welsh et al., 2013). امروزه کبد چربِ غیر وابسته به مصرف اَلکل (NAFLD) شایع ترین اختلال کبد در کودکان و نوجوانان در سنین 2 تا 19 سال به حساب می آید (Schwimmer et al., 2006).

اغلب مبتلایان به کبد چربِ غیر وابسته به مصرف اَلکل (NAFLD) علامت مشخّصی ندارد ولی ممکن است از تظاهرات غیر اختصاصی مانند احساس ضعف و خستگی شکایت کنند. گروهی از بیماران نیز ممکن است از احساس درد یا پُری در ناحیۀ راست و بالای شکم شاکی باشند. با این همه این بیماری اغلب به صورت اتّفاقی و به دنبال تصویر برداری یا انجام آزمایشات به دلایل دیگر تشخیص داده می شود. وجود خارش، بی اشتهایی، تهوّع و یا زردی بر وجود بیماری های جدّی تر در کبد دلالت دارد.

کبد چربِ غیر وابسته به مصرف اَلکل (NAFLD) در مردان بیش از زنان و در کودکان، نوجوانان و یا بالغینِ دارای اضافه وزن و چاقی به نحو بارزی بیشتر دیده می شود. در بررسی ها مشاهده شده است که شایعترین یافتۀ بالینی که در نمای ظاهریِ مبتلایان به این اختلال به چشم می آید چاقی شکمی است.