سه گانۀ زنان ورزشکار (Female athlete triad) چیست؟

مشارکت زنان در فعالیِّت های ورزشی با فواید مختلف جسمی، روانی و اجتماعی همراه است. با این حال پرداختن به ورزش در سطحی بیش از توانایی و استعدادهای فرد می تواند با بروز عوارضی همراه شود.

در سال 1992 میلادی در همایش کالج پزشکی ورزشی آمریکا (ACSM) در مورد تظاهرات سه گانه ای تحت عنوان سه گانۀ زنان ورزشکار (Female athlete triad) ابراز نگرانی شد. تظاهرات این سه گانه (Triad) اختلال در خوردن (Disordered eating)، توقف عادت ماهیانه (Amenorrhea) و پوکی استخوان (Osteoporosis) را شامل می شد. این تظاهرات سه گانه (Triad) به خصوص در رشته های رقابتی، استقامتی و رشته های ورزشی که بر لاغری و زیبایی اندام تأکید داشتند بیشتر دیده می شد (Torstveit et al., 2005). در سال 1997 میلادی راهنمای کالج پزشکی ورزشی آمریکا (ACSM) با هدف جلب توجه پزشکان به موضوع غربالگری، تشخیص، پیشگیری و درمان این سه گانۀ (Triad) جدید در زنان ورزشکار ارائه شد.

با گذشت زمان و تحقیقات بیشتر در سال 2007 میلادی تعریف سه گانه (Triad) مورد تجدید نظر قرار گرفت. در این زمان مؤلفۀ جدیدی با عنوان در دسترس نبودن کافیِ انرژی (Low energy availability) به عنوان اختلال کلیدی و نیروی پیشران برای دو مؤلفۀ دیگر به جای اختلال در خوردن (Disordered eating) در تعریف سه گانه (Triad) جایگزین شد.

این مؤلفۀ اخیر با یا بدون همراهی اختلال در خوردن (Disordered eating) و رفتارهای تغذیه ای غیر طبیعی در سه گانه (Triad) حضور دارد (Nattiv et al., 2007). دو مؤلفۀ دیگر نیز به صورت اختلال در عادت ماهیانه (Menstrual dysfunction) و کاهش تراکم تودۀ استخوانی (BMD) تعدیل شده اند.

برای تشخیص سه گانۀ زنان ورزشکار (Female athlete triad) حضور هم زمان هر سه مؤلفه ضروری نبوده و یک ورزشکار ممکن است در هر زمان در مورد هر مؤلفه طیف مختلفی از سلامت تا بیماری را تجربه کند.