پسر 24 ساله ای که صداهایی را می شنود که او را تهدید می کنند!

پسر 24 ساله ای که صداهایی را می شنود که او را تهدید می کنند!

دربارۀ روان پریشی
بابک پسر 24 ساله ای مجرّد و بی کار است که با پدر و مادرش زندگی می کند. بعضی وقت ها بابک به ناگهان حس بدی را تجربه می کند. صداهایی را می شنود که او را تهدید می کنند. او حتّی از پدر و مادرش هم می ترسد و به آنها نیز مشکوک است. در گذشته پیش آمده که مادرش را تهدید کرده است. مادرش هم از تهدیدهای او می ترسد. البتّه بابک تا به حال هیچ آسیبی به مادر خود نرسانیده است. اگر بابک داروهای خود را به موقع بخورد حال او بهتر است ولی او دوست ندارد دارو بخورد و اغلب خوردن دارو را فراموش می کند. زمان هایی که بابک حال بهتری دارد بیشتر در تخت خواب دراز کشیده و در اِنزوای خود فرو رفته است.…
مطالعه بیشتر
قوانین تِرمودینامیک چه توجیهی برای اضافه وزن و چاقی دارند؟

قوانین تِرمودینامیک چه توجیهی برای اضافه وزن و چاقی دارند؟

دربارۀ چاقی و اضافه وزن
قانون بقای انرژی بیان می کند که در یک سامانۀ بسته و یک پارچه مقدار کُل انرژی ثابت است. اگر این قانون را در بدن انسان و دربارۀ اضافه وزن و چاقی باز نویسی کنیم چنین خواهد شد. مقدار چاقی با تفاضُل میزان انرژیِ صرف شده برای فعّالیت های مختلف بدن از انرژیِ دریافتی از مصرف غذا ها و نوشیدنی ها برابر است. به بیان دیگر تساوی بین دریافت و مصرف، پیشی گرفتن مصرف بر دریافت و پیشی گرفتن دریافت بر مصرف انرژی به ترتیب موجب حفظ وزن موجود، کاهش وزن و یا افزایش وزن خواهد شد. به طور مثال در یک فرد تعادل مثبت و مداوم به سود دریافت انرژی به مقدار 50 الی 60 کالری (Calorie) در روز در مدت یک سال می تواند موجب بیش از 2400…
مطالعه بیشتر
چه کسی برای اوّلین بار کلمۀ “دیابت” را استفاده کرده است؟

چه کسی برای اوّلین بار کلمۀ “دیابت” را استفاده کرده است؟

دربارۀ بیماری دیابت
به نظر در قرن اوّل میلادی پزشکی که در آسیای صغیر یعنی ناحیۀ ترکیۀ امروزی می زیسته است برای اوّلین بار کلمۀ "دیابت" را استفاده کرده است. دیابت به معنی "سیفون" به دفع گوشت و اندام بدن در غالب ادرار بیش از حد اشاره دارد. بیماری دیابت یا به طور علمی تر دیابت ملیتوس (Diabetes mellitus) بر اساس علّت پیدایش بیماری به انواع مختلفی تقسیم می شود. مِلیتوس (Mellitus) به معنی شیرین است. دیابت نوع یک (Type I)، دیابت نوع دو (Type II) و دیابت حاملگی (Gestational) شایع ترین انواع دیابت هستند. دیابت یک (Type I) معمولاً در کودکان و نوجوانان بروز می کند. این در حالی است که بخش اعظم مبتلایان به دیابت را بیماران مبتلا به دیابت نوع دو (Type II) تشکیل می دهند. به همین علّت استفاده…
مطالعه بیشتر
غَربالگری (Screening) چیست؟

غَربالگری (Screening) چیست؟

دربارۀ غربالگری
هر روز مشاهده می شود افراد زیادی برای درخواست آزمایشات مختلف به پزشکان مراجعه می کنند. به عبارت دیگر این افراد علاقۀ زیادی به انجام آزمایشات دوره ای دارند. یعنی حتی اگر به طور کامل احساس سلامت کرده و هیچ شکایتی هم نداشته باشند به پزشک مراجعه می کنند تا انجام آزمایشات مختلفی را از پزشک درخواست کنند. خیلی از اوقات نیز ممکن است فرد با در دست داشتن یک برگۀ جواب آزمایش شامل مقادیر طبیعی آزمایشات خود به فاصلۀ کوتاهی برای درخواست انجام آزمایشاتِ مجدد و تکراری به پزشک مراجعه کند. اگر از این افراد بپرسید چرا علیرغم احساس سلامت به دنبال انجام آزمایشات مختلف هستید پاسخ آنها بی شباهت به این نخواهد بود که "می خواهم از سلامت خود مطمئن شوم". در فضای عمومی جامعه نیز تمایل زیادی…
مطالعه بیشتر
در دهه های اخیر چاقی و اضافه وزن در کودکان و نوجوانان  در ایران و جهان چه روندی را طی کرده است؟

در دهه های اخیر چاقی و اضافه وزن در کودکان و نوجوانان در ایران و جهان چه روندی را طی کرده است؟

دربارۀ چاقی و اضافه وزن
تا حدود چهل سال پیش پزشکان با دیدن یک کودک چاق و تُپل به پدرها و مادرها اطمینان می دادند که بچۀ آنها در حال رشد بوده و رشد نیز یک پدیدۀ طبیعی برای همۀ بچه ها به حساب می آید. با گذشت زمان بسیاری از محققین به این باور رسیدند که میلیون ها کودک و نوجوان در جهان دچار اضافه وزن و چاقی هستند. برآورد می شود چهل و یک میلیون کودک در سنین زیر 5 سال و سیصد و چهل میلیون کودک و نوجوان درسنین 5 تا 19 سال در جهان دچار اضافه وزن و چاقی باشند (WHO, 2016). نتایج یک مطالعۀ گسترده در سطح تعداد قابل توجّهی از کشورهای جهان نشان می دهد شیوع چاقی در سنین 5 تا 19 سال در پسران و دختران به ترتیب…
مطالعه بیشتر
افزایش وزن و چاقی با چه عوارض عمده ای همراه است؟

افزایش وزن و چاقی با چه عوارض عمده ای همراه است؟

دربارۀ چاقی و اضافه وزن
افراد دارای اضافه وزن و چاقی به احتمال بیشتری در معرض خطر ابتلاء به بیماری های دیابت، فشار خون بالا، نارسایی کلیه و بیماری گرفتگی رگ های خون رسان قلب هستند. ارتباط فشار خون بالا و چاقی از اوایل دهۀ 1900 میلادی به دنبال اندازه گیریِ فشار خون در جمعیّت ها شناخته شد. هرچند علّت این ارتباط تا اوایل دهۀ 1980 میلادی درک نشده بود. مطالعۀ قلب فِرامینگهام (FHS) در دهۀ 1960 میلادی نشان داد که مقدار وزن بدن و روند افزایشی آن قادر است بروز فشار خون بالا را پیش گویی کند. تا به امروز برای فشار خون بالای مرتبط با چاقی (Obesity-Associated Hypertension) علل مختلفی مطرح شده است. نقش توزیع چربی در بالا تنه یا همان چاقی قالب مردانه (Android)، مقاومت بدن نسبت به هورمون انسولین (Insulin resistance)،…
مطالعه بیشتر
محمد بن زکریای رازی (Al-Rhazi) که بود؟

محمد بن زکریای رازی (Al-Rhazi) که بود؟

دربارۀ طب در گذر زمان
محمد بن زکریای رازی (Al-Rhazi) دانشمند ایرانی، زاده به شهر رِی به کاشف اَلکل (Alcohol) شناخته می شود. او اوّلین کسی است که اِتانول (Ethanol) را به روش تقطیر خالص کرده و برای مصارف پزشکی به کار گرفته است (Modanlou, 2008). رازی (Al-Rhazi) در دانشگاه های بغداد و رِی دارای کرسی بوده و تألیفات او در زمینه هایی شامل طب اطفال و چشم پزشکی به بیش از پنجاه (50) نوشته اصلی و دویست (200) مقاله و نوشتۀ مختصر می رسد. رازی (Al-Rhazi) به سال 313 هجری قمری برابر با 925 میلادی در رِی چشم از جهان فرو بست. پنجم شهریور ماه هر سال به مناسبت بزرگداشت این دانشمند ایرانی به عنوان روز داروساز شناخته می شود. محمد بن زکریای رازی (Al-Rhazi) در طبابت مدافع یک رویکرد اخلاقی و انسانی بود…
مطالعه بیشتر
فیبرهای غذایی (Dietary fibers) چه موادی هستند؟

فیبرهای غذایی (Dietary fibers) چه موادی هستند؟

دربارۀ درشت مغذی ها
اوّلین بار در سال 1950 میلادی عبارت فیبر غذایی (Dietary fiber _ fibre) برای توصیف مواد دیوارۀ سلول گیاهی استفاده شد. چندی بعد این عبارت برای گروهی از قندهای گیاهی که در دستگاه گوارش انسان قابلیّت هضم و جذب نداشتند به کار رفت (Kamp, 2004). مطابق تعریف فیبر غذایی (Dietary fiber _ fibre) به قسمت های قابل خوردن گیاه یا کربوهیدرات های (Carbohydrates) گیاهی اطلاق می شود که به هضم و جذب در رودۀ کوچک انسان مقاوم بوده و به میزان کامل و یا جزئی در رودۀ بزرگ تحت تخمیر باکتری های روده قرار می گیرند (Phillips and Cui, 2011). بخش کمی از فیبرها (Fibers) موسوم به فیبرهای محلول در آب به خوبی توسط باکتری های رودۀ بزرگ تخمیرِ می شوند. این فیبرها شامل قندهای غیر سلولُزی (Non-cellulosic)، پِکتین ها…
مطالعه بیشتر
آیا کاهش میانگین سن شروع بلوغ به معنی بلوغ زودرس (Precocious puberty) است؟

آیا کاهش میانگین سن شروع بلوغ به معنی بلوغ زودرس (Precocious puberty) است؟

دربارۀ رشد
به فرآیند تغییرات زیستی و رشد فیزیکی بدن که زمینۀ تولید مثل جنسی را فراهم می کند بلوغ می گوییم. این دوره با تغییرات روانی و احساسی و رشد توانایی های کودک همراه است. در دختران پیدایش صفات ثانویۀ جنسی مانند رشد سینه ها (Thelarche )، رویش موهای زیر بغل و ناحیه شَرمگاهی (Pubarche) و رشد خطی استخوان در همین دوران اتّفاق می افتد. این فرآیند به طور میانگین 2.5 سال پس از شروع، با بروز عادت ماهیانه (Menarche ) پایان می یابد. بلوغ و مراحل آن مانند بسیاری از وقایع دیگر در همۀ کودکان در یک سن مشخّص و یکسان روی نمی دهد. معمولاً در شرایط مشابه ممکن است شروع بلوغ در کودکان سالم در یک جامعه حتّی 4 الی 5 سال از کودکی به کودک دیگر تفاوت داشته…
مطالعه بیشتر
دربارۀ بار ناشی از یک بیماری یا ناخوشی (Burden of illness) چه می دانید؟

دربارۀ بار ناشی از یک بیماری یا ناخوشی (Burden of illness) چه می دانید؟

دربارۀ صنعت و سلامت
هزینه یا بار ناشی از یک بیماری یا ناخوشی (Burden of illness) سنجش تمامی تأثیرات اقتصادی آن بیماری بر فرد، خدمات سلامت، اقتصاد و جامعه را شامل می شود. به طور نمونه برای محاسبۀ بار (Burden) ناشی از بیماری های قلبی عروقی (CVD) از داده های شیوع بیماری در جامعه، مرگ و میر (Mortality)، بیمار کنندگی (Morbidity) و هزینه های خدمات سلامت استفاده می شود. از سوی دیگر هزینه های مستقیم و غیر مستقیم بیماری بر بهره وری (Productivity) نیز مورد نظر قرار می گیرد.  در یکی از کشورها هزینه های مستقیم بیماری های قلبی عروقی (CVD) در سال عدد اعجاب آورِ یک میلیارد و هشتصد میلیون و هزینه های آن بر بهره وریِ (Productivity) نیروی کار معادل شش میلیارد و هفتصد میلیون پوند (Pound) برآورد شده است (Shearer et…
مطالعه بیشتر